Njohuri për instalimet elektrike - Muhamer Ujkani

Njohuri për instalimet elektrike - Muhamer Ujkani

Njohuri pr instalimet elektrike Nxnsi: Arlind Krasniqi Arsimtari: Muhamer Ujkani IX/9 Produced by: AKRA-Krasniqi Tema: Njohuri t prgjithshme pr instalimet elektrike Informacion teorik

Me sigurim teknik do t kuptojm t gjitha masat paraprake q duhet t merren dhe t zbatohen nga punonjsit pr t kryer pun me cilsi, pa rreziqe dhe pa aksidente.Pr sigurimin teknik t punonjsve n fardo lloj pune dhe profili ka rregullore t posame, t cilat duhet t zbatohen me prpikri dhe pa lshime. Pr t kryer instalime elektrike, riparimin dhe shfrytzimin e tyre, duhet t njihen dhe t zbatohen disa rregulla, n mnyr q t shmangen goditjet

elektrike dhe traumat elektrike. Goditja elektrike ndodh n rastin kur trupi i njeriut prshkohet nga rryma elektrike sepse ai prek prcjellsin e instalimit elektrik. Goditja elektrike e dmton organizmin n trsi. Traumat elektrike jan dmtimet q shkaktohen n trupin e njeriut pr shkak t veprimit t rryms elektrike. N mnyr q t shmangim traumat apo goditjet elektrike, duhen njohur vlerat e tensionit t parrezikshm dhe ato t rrezikshme, gjithashtu dhe masat q duhen marr pr nj

mbrojtje sa m t sigurt. Vlerat e tensionit 12V, 36V dhe 65V jan quajtur si t parrezikshme. Masat mbrojtse n instalimet elektrike Pr t garantuar nj sigurim teknik t plot t njerzve q punojn me instalime t ndryshme elektrike, merren masa mbrojtse me karakter teknik dhe organizativ.

Masat mbrojtse me karakter teknik Pr t mnjanuar prekjen aksidentale t pjesve t zhveshura t instalimeve elektrike bhet vendosja e tyre n lartsi t paarritshme, mbyllja dhe rrethimi i tyre. Pr tu mbrojtur nga rreziku i humbjes s orientimit dhe vmendjes gjat shrbimit, remontit apo provave t instalimeve elektrike, prdoren mbishkrimet dhe sinjalizimet.

Mbishkrimet ndihmojn pr t dalluar qarkun e veant t nj instalimi. N vend t tyre prdoren shkronja, numra, ngjyra. Sinjalizimet bhen me llamba, t cilat tregojn pranin apo mungesn e tensionit n pjes t veanta t instalimeve elektrike. P.sh., llamba e ndezur tregon pranin e tensionit, llamba e shuar tregon mungesn e tij. Tjetr lloj sinjalizimi sht ai q realizohet me vendosjen e tabelave me mbishkrime me shkronja t mdha me ngjyr t kuqe, si:

1.KUJDES! RREZIK VDEKJEJE! 2. MOS E KYNI ELSIN! 3. PUNOJN NJERZ! Aparatet portative t dors prgatiten me tensione t ulta pune (12V ose 36V), kurse pjest rrymsjellse jan t mbyllura. Pr tu mbrojtur nga djegiet, prdoren syze, dorza, si dhe mng e rroba q prodhohen prej materiali jorrymprcjells, kurse pr tu mbrojtur nga rrzimi prdoren breza e shkall sigurimi.

Masat mbrojtse me karakter organizativ Me kalimin e kohs ndodh procesi i vjetrimit t izolimit dhe i dmtimeve t pavrejtura, t cilat shkaktojn keqsimin e instalimeve dhe t pajisjeve t ndryshme elektrike. M pas ato mund t bhen shkak i rrezikut pr jetn e njerzve q punojn. Pr kt arsye, n mnyr periodike ndryshohet kontrolli dhe rimonti sistematik i pajisjeve elektrike nga punonjs t kualifikuar. Pr t pasur nj sigurim m t lart ndaj aksidenteve,

prdoren edhe mjete mbrojtse. Si mjet mbrojts prdore mbshtetja izoluese, tapeti prej gome, galloshet dielektrike dhe dorzat e goms. Pr mbrojtjen e syve nga harku elektrik prdoren syzet mbrojtse. Dhnia e ndihms s par n rast aksidenti far duhet t bjm kur njeriu ka rn nn tension? N radh t par duhet t shkputet tensioni,

duke hequr siguresat ose duke hapur elsin q sht afr, ose duke e larguar me ann e nj rrobe t that ose t nj shkopi druri. Pasi t jet liruar i godituri nga tensioni, hapen shpejt dritaret, lirohen shpejt pjest e veshjeve q i pengojn frymmarrjen ose i vshtirsojn qarkullimin e gjakut. i dmtuari lihet shtrir dhe menjher krkohet ndihm mjeksore. N rast se dikush sht goditur rnd nga tensioni dhe goja sht e shtrnguar fort, pr tia hapur veprohet tek nofullat e poshtme si n fig. 1.1.

Goja e t goditurit duhet tmbahet hapur dhe gjuha jasht, duke i futur midis dy dhmballve t pasme nj lug ose nj laps. Ai q i jep ndihmn e par t dmtuarit, ia kalon dorn nn kok, pr tia prkulur prapa dhe bn frymmarrjen artificiale me t dmtuarin. Gjat t cils duhet prdorur garzat. Mbas 10 frymmarrjesh i bhen 4-6 masazhe pr nxitjen e zemrs, duke rnduar me t dy duart n pjesn e zbrazt nga ana e prparm (fig.

1.3). Koha e lvizjes duhet t jet e barabart me rrahjet e zemrs n gjendje qetsie. Matja e intensitetit t rryms elektrike Rryma elektrike karakterizohet nga disa madhsi, t cilat jan: 1. Intensiteti i rryms elektrike(I), njsia

matse e t cilit sht amperi (A). 2. Tensioni i rryms elektrike(U), njsia matse e t cilit sht volti (V). Intensiteti i rryms elektrike matet me ampermetr. Pr t kryer matjen e rryms, ampermetri lidhet n seri n qarkun elektrik (fig 1.4). N brendsi ampermetrat kan nj bobin me rezistenc t brenshme shum t vogl, si dhe mekanizmin mats, q prfundon me shigjetn treguese. Sa m e

madhe t jet rryma q kalon n qark, pra dhe n ampermetr, aq m tepr zhvendoset shigjeta treguese dhe anasjelltas. Shigjeta treguese lviz sipr shkallzimit t aparatit q sht vizatuar mbi kutin e tij. Ampermetri, si prmendm m lart, ndrtohen me rezistenc t brendshme shum t vogl dhe pr rrym nominale p.sh. Deri n 5A, q, n kt rast, sht pra dhe rryma m e madhe q mund t matim. Pr t matur rrym m t madhe 5A,

ampermetri pajisjet me nj rezistenc shum t vogl, q quhet shunt, i cili lidhet n paralel me ampermetrin dhe vendoset brenda kutis s aparatit. N praktik ndrtohen shunte me vlera t ndryshme, q, me t njjtin aparat, krijojn mundsin pr t kryer matje me vlera t ndryshme rryme, p.sh.: 10A, 25A, 100A etj. Matja e tensionit elektrik Tensioni elektrik matet me voltmetr. Pr matjen e tensionit voltmetri lidhet n paralel me pajisjen q do ti matet tensioni

elektrik (fig. 1.5). Edhe volmetrat kan n brendsi nj bobin, por me rezistenc shum t vogl, si dhe mekanizmin mats, q prfundon me shigjet treguese, e cila lviz mbi shkallzimin e aparatit. Sa m i madh t jet tensioni n qark, aq m tepr do t zhvendoset shigjeta dhe anasjelltas. Edhe voltmetrat mund ta ken

shkallzimin me ndarje t baraslarguara nga njra-tjetra ose q ndryshojn. Tensioni nominal q mund t matet drejtprdrejt me voltmetr sht p.sh. 100V. Pr t matur tensione m t mdha, aparati pajisjet me rezistenc shtes me vlera shum t mdha (vendoset brenda kutis), e cila lidhet n seri me bobinn e vet aparatit. N t bie pjesa m e madhe e tensionit, kurse bobina e voltmetrit mban nj pjes shum t vogl t tij.

N kt rast, tensioni nominal i aparatit nuk sht m 100V, por nj vler shum e ndryshme nga kjo (p.sh.: 250V, 500V, 1000V etj.). Pr t matur n t njjtin aparat vlera t ndryshme t tensionit, pra pr t zgjeruar kufirin e matjes, prdoren rezistenca shtes me disa kufij, ku secils prej tyre i prgjigjet nj tension nominal i caktuar. Avometri

Avometri sht nj aparat universal, me t cilin mund t matim rrymn e vazhduar dhe at alternative, tensionin e vazhduar dhe at alternativ, si dhe vlera t ndryshme t rezistencs. Ka avometra q, prve matjes s madhsive q prmendm, mund t masin edhe madhsi t tjera elektrike, si: frekuencn, kapacitetin, induktivitetin etj. Tek avometrat, leximi i madhsive t matura

mund t bhet mbi shkallzimin e aparatit, kjo n varsi t pozicionit t zhvendosjes s shigjets treguese. Ka dhe avometra shifror a dixhital (pa shigjet treguese), me t ciln vlera e matur jepet drejtprdrejt n shifra. N fig. 1.6 jepet pamja e prgjitshme e nj avometri me t cilin mund t kryejm matje t ndryshme. N mnyr q avometri t mas vlera t rezistencs, brenda aparatit duhet t kett vendosur nj burim rryme t vazhduar (pila). N prbrje t fushave

t nj aparati gjendet edhe shkallzimi i veant pr matjen e vlerave t tensionit (t vazhduar dhe alternativ), shkallzimi pr matjen e vlerave t rrym (t vazhduar dhe alternative) dhe shkallzimet pr matjen e vlerave t rezistencs.

Shkalla pr leximin e rezistencs sht jo e njtrajtshme, ku vlera zero (0) ndodhet n t djatht t saj, kurse shkalla e tensioneve dhe e rrymaave sht e njtrajtshme, ku vlera zero (0) ndodhet n t majt t saj. Avometri prbhet nga kto pjes kryesore: 1. fushat e aparatit dhe shkallzimet prkatse; 2. shigjeta treguese; 3. elsi me shum pozicione, q zgjedh llojin e madhsis q do t matet (rrym, tensioni, rezistenc) dhe bn ndryshimin e kufijve t matjes; 4. folet pr vendosjen e fushave t aparatit;

5. folet pr vendosjen e fushs (+) pr matjen e tensioneve deri n 2500V; 6. korrektuesin elektrik pr zerimin (uarjen zero) t shkalla s ; 7. korrektuesin mekanik pr zerimin e shkalls pr matjen e vlerave t rryms dhe tensionit elektrik; 8. kutia e aparatit, zakonisht prej bakeliti. Megaommetri Ai sht nj aparat q prdoret pr matjen e rezistencave t mdha. Rezistenca t mdha jan rezistencat e materialeve izoluese q prdoren pr izolimin e makinave

elektrike e t kabllove t instalimeve elektrike. N praktik bhet shpesh matja e rezistencs s izolimit ndrmjet dy prcjelsve t nj instalimi, rezistenca ndrmjet prcjellsve dhe toks, t cilat duhet t ken vlera shum t mdha. Rezistenca e izolimi duhet t matet para se instalimi t vihet n shfrytzim, pas do zgjerimi t tij dhe koh pas kohe gjat shfrytzimit. Sipas rregullave t tekniks s shfrytzimit, matja e rezistencs s izolimit duhet t bhet me megaommetr me tension sa ai i puns dhe jo i vogl se 100V.

Vlera e rezistencs s izolimit n nj instalim ndriimi elektrik nuk duhet t jet m e vogl se 1000 pr do volt ttensionit t puns. Kshtu p.sh., n instalimet me tension pune 220V, ajo duhet t jet m e madhe se: 220V1000/V=220 000 V=220 000 Megaometri ka edhe nj dinamo (burim tensioni), q rrotullohet me dor me ann e nj dorze (rreth 120 rrot/min), si dhe mekanizimin e aparatit. Informacion teorik

Prcjellsit jan elemente q shrbejn: 1.Pr kyjen e instalimeve elektrike t brendshme dhe t jashtme. 2.Pr lidhjen e aparateve dhe t pajisjeve t ndryshme elektrike. Prcjellsit mund t jen t zhveshur ose t veshur me materiale joprcjells. T part prdoren pr ndrtimin e linjave ajrore, kurse t dytt, kryesisht pr instalimet e brendshme.

Seksionet trthore t prcjellsve jan standarde dhe jepen n mm: 0.5; 0.75; 1; 1.5; 2.5; 4; 6; 10; 25; 35; 70; 95. Materiali i prcjellsit: bakri, alumini dhe elikalumini (pr linjat ajrore me tension shum t lart). Prcjellsit e zhveshur t linjave ajrore thuren n formn e litarit prej metali t vetm (bakr ose alumin) ose prej elik-alumin. Prcjellsit e veshur me izolim prbhen nga: Brthama, q sht prej materiali prcjells, t till si bakri dhe m rrall alumini.

Veshja izoluese sht prej gome t vullkanizuar, por m shpesh prej polivinilkloruri (PVC). Kta lloj prcjellsish prdoren gjersisht n rrjetet e brendshme elektrike, n ato t ndriimit e t fuqis motorike, duke u futur n tubacione t ndryshme (plastmase, metalike), se dhe pr lidhjen e aparateve t ndryshme. Izolimi prej PVC-je prdoret gjersisht pr veshjen e prcjellsve, n saje t vetive t larta t tyre, si t: rezistencs mekanike e elektrike, t qndrueshmris ndaj t ftohtit, ndaj agjentve kimik e ndaj djegies. N temperatur t lart izolimi prej PVC-je fillon t zbutet. Pr t marr parasysh kt dukuri, zvoglohet ngarkesa e

lejuar q kalon n prcjells. N fig. 1.7 tregohet prcjellsi paralel i rrafsht me dy dhe tri deje bakri, ku secili prej tyre sht i izoluar me PVC. Ky tip prdoret pr kryerjen e instalimeve elektrike dhe futet n suva, pa pasur nevojn e tubave. Pra mund t themi se ky tip prcjellsi sht m i prshtatshm p instalimet e brendshme elektrike. N fig. 1.8 dhe 1.9 tregohen kordon t prkulshm me dy deje bakri me izolim PVC-je: i pari me deje paralele, i dyti me deje t prdredhura. T dy tipat e kan

brthamn prej fijesh t holla bakri t thurura n form litari dhe prdoren n mjedise t thata pr lidhjen e aparateve t ndryshme t zhvendosshme. Tokzimi, nulzimi dhe mnyrat e realizimit t tyre

Rnia nn tension n instalimet elektrike n shumicn e rasteve nuk ndodh nga prekja e drejtprdrejt e pjesve rrymprcjellse, por nga prekja e trupave (mbulesave) t aparateve, motorve elektrik etj., q n kushte normale nuk ndodhen nn tension, pasi pjest rrymprcjellse jan t izoluara prej tyre, por marrin tension gjat prishjes s izolimit. Pr t zvogluar tensionin e prekjes, prdoret tokzimi dhe nulzimi mbrojts. Tokzimi mbrojts prdoret n rrjetet trefazore me neutr t izoluar. Tokzimi mbrojts quhet lidhja e posame me tokn e pjesve metalike q

mund t hyjn nn tension, pr shkak t zolimit. N fig. 1.17 tregohet mnyra e realizimit t tokzimit mbrojts. Tokzuesi (1) quhet sendi metalik q vendoset drejtprdrejt n kontakt me tokn. N radh t par si tokzues shfrytzohen konstruksionet metalike t godinave e t pajisjeve q jan n kontakt t mir me

tokn, tubacionet e ujit t vendosur n tok etj. Nse ska konstruksione t tilla, prdoren tokzuesit artificial, q prbhen prej tubash eliku me diametr 35 mm-40 mm, me trashsi jo m pak s 3.5 mm. Neutrizimi mbrojts prdoret n rrjetet trefazore n neutr t tokzuar.Neutrizimi mbrojts quhet lidhja me neutrin e rrjetit e t gjitha pjesve metalike t

nj instalimi, q normalisht nuk jan nn tension, por q aksidentalisht mund t bien nn tension. Kur njrs faz t pajisjeve i prishet izolimi dhe takon me trupin, ather ndrmjet fazs dhe prcjellsit t nulzimit krijohet lidhje e shkurtr. Rryma e madhe e lidhjes s shkurtr e djeg siguresn e fazs s dmtuar dhe shmang rrezikun e rnies nn tension t njeriut. Por pa prcjellsin e neutrizimit dhe nulin e rrjetit, qarku nuk do t mbyllej n t shkurtr, siguresa nuk do t digjej dhe trupi i pajisjes do t mbetej nn tension.

Ka raste q megjithse trupi I pajisjes bie nn tension, siguresa nuk digjet dhe tensioni I prekjes n kt rast sht pothuaj sa ai I fazs. Pr t zvogluar tensionin e prekjes, pr shkak t mosdjegies s siguress, krahas nulzimit prdoret edhe tokzimi mbrojts. Llampat lumineshente Tubat luminishent, q zvendsojn nj pjes t mir t llambave inkandeshente,

kan dy elektroda t montuara n fundet e tyre. Ata jan t gjat (deri m 1.2 m) dhe prej qelqi, si dhe t mbushura me nj gaz t rrall nn nj presion shum t vogl, n t cilin sht shtuar pak zhiv. Faqja e brendshme e tubit prej qelqi sht veshur me nj lnd fluoreshente, q ka vetin t transformoj n drit t dukshme rrezet e padukshme ultravjollc q dalin gjat shkarkimit elektrik n llamb, duke rritur pra rendimentin dritsor t llambs.

N krahasim me llambat inkandeshente me t njjtin harxhim, tubat luminishent japin drit rreth tri her m shum. Zgjedhja e tonit t drits varet nga qllimi i prdorimit. Shprndarja e drits. Nse matet intensiteti i drits rreth nj tubi luminishent, vrehet se ajo sht e njjt rreth e rrotull tubave (shih fig. 1.23).

Prkundrazi, nse matet intesiteti I drits n drejtimin gjatsor t tubit t qelqit, prfitohet lakorkja vijndrprer( shif.fig. 1.24). Shihet se intesiteti m I fot gjendet pikrisht posht mesit t tubit luminishent, ndrsa n t djatht dhe n t majt vrehet njdobsimi madh I intesitetit t drit. Kujdesi pr mirmbajtjen e tubave luminishent sht mjaft I rndsishm. N radh t par krkohet sigurimi I nj tensioni konstant prej 220V gjat ndezjes

dhe gjat shfrytzimit t tyre.

Recently Viewed Presentations

  • www.bio.fsu.edu

    www.bio.fsu.edu

    Name this hole? What is this? PHYLUM Porifera TYPE Asconoid Terms you need to know: spicules, spongocoel, osculum & bud. Compare to fig 1.3-A in your lab manuals. Note: Spicules at the neck of the osculum The choanocytes are located...
  • OSCILLATIONS pendulum spring  SIMPLE HARMONIC MOTION Simple Harmonic

    OSCILLATIONS pendulum spring SIMPLE HARMONIC MOTION Simple Harmonic

    In order to be in SHM, the restoring force must be proportional to the negative of the displacement. Here we have: which is proportional to sin . θ. and not to . θ. itself. However, if the angle is small,...
  • CURSO DE FORMACIN DMR ALICANTE RADIO CLUB ACRACB

    CURSO DE FORMACIN DMR ALICANTE RADIO CLUB ACRACB

    A repeater channel is defined by having different receive and transmit frequencies (any channel that is defined via CPS to have different receive and transmit frequencies will be considered to be a repeater channel and the MOTOTRBO radio will expect...
  • Improving Pediatric Patient-Centered Care Transitions (IMPACT ...

    Improving Pediatric Patient-Centered Care Transitions (IMPACT ...

    One of the biggest challenges in attempting to improve the discharge process in your institution is deciding where you want to start. Which of the many problems do you want to tackle first? The Model for Improvement is a basic...
  • Performance Management Workday Module September, 2017 Agenda Navigational

    Performance Management Workday Module September, 2017 Agenda Navigational

    Functional leader to provide team goals to Workday Solutions Team. To ensure employee goals are aligned with team goals; employee: ... Complete design, Q2. Test and update, Q3. ... Leverage Workday reporting business process expertise to identify metrics and reporting...
  • New topic: Earth & Space - Central Bucks School District

    New topic: Earth & Space - Central Bucks School District

    Pure substance that cannot be broken down into simpler substances. Pure substance - only one type of particle. Define element and characteristic property. Differentiate between a metal, non-metal, and metalloid. Use properties to determine the identity of an element. Boardworks...
  • The Hearts of the Homeless - Maryland

    The Hearts of the Homeless - Maryland

    PATH. Created under the McKinney-Vento Act, The PATH (Projects for Assistance in Transition from Homelessness) Program, is a formula grant program that funds the 50 States, District of Columbia, Puerto Rico, and four U.S. Territories to support service delivery to...
  • The Science of Biology

    The Science of Biology

    Unifying Themes in Biology. Evolutionary change - Living organisms have evolved from the same origin event. The diversity of life is the result of evolutionary change. Evolutionary conservation - Critical characteristics of early organisms are preserved and passed on to...